Van afstand naar hechte zussenband

Als kind hadden we moeite met het duidelijk maken van onze intenties. We leerden al vroeg dat communicatie een belangrijke rol speelt bij het kenbaar maken van je behoeften en het verbinden met de ander. Helaas hadden we toen nog onvoldoende vaardigheden om dit op een goede manier in te zetten. Dit resulteerde in hoogoplopende discussies, onnodige irritaties, wederzijds onbegrip en onherstelbare ruzies met de mensen om ons heen. En zo raakten wij elkaar ook als zusjes kwijt. 

Toen wij hoorden over Geweldloze Communicatie heeft dit voor grote veranderingen gezorgd. Deze manier van communiceren helpt ons stevig in het leven te staan, te zeggen wat we willen én te horen waar het de ander om gaat. We leerden onze behoeften over te brengen zonder jezelf of de ander tekort te doen. Voor ons heeft dit een wereld van verschil gemaakt in al onze relaties en dit delen we graag met jou. In deze sleutel laten we je zien hoe je verbindend met elkaar kunt communiceren zonder jezelf te verliezen. En om grip te krijgen op communicatie zodat deze niet uitloopt op een vervelende discussie of ruzie.

Communiceren is vooral luisteren

In gesprek met de ander is luisteren het meest belangrijke. Iemand oprecht begrijpen en zien begint bij goed luisteren. Maar hoe doe je dat eigenlijk, goed luisteren? In sleutel 4 gaan we hier dieper op in, voor nu alvast een belangrijke vuistregel: luisteren zit vooral in de juiste verhouding in BTW, dit staat voor:

  • Beeld
  • Toon
  • Woord

Toon empathie naar de ander

Het beeld is voor 55% bepalend. Stel je praat tegen iemand en diegene is continu aan het wegkijken. Zonder toon of woord te laten vallen, zie je geen interesse. Hierdoor zul je snel uitgesproken zijn omdat je je niet gehoord voelt. De toon is de manier waarop je zegt wat je zegt en is voor 38% bepalend. Je kunt bijvoorbeeld enthousiast vertellen over iets wat eigenlijk helemaal niet zo leuk was. De ander gaat mee in jouw enthousiasme, niet in hetgeen je vertelt. Zo zie je, het woord staat uiteindelijk onderaan en is slechts voor 7% bepalend. Dit vergt van jou dat je je eigen gevoel opzij zet en volledig met aandacht en gedachten aanwezig bent bij de ander. Dit is lastig, omdat je vaak vertroebeld raakt door je eigen emoties.

Dramadriehoek

Miscommunicaties zijn aan de orde van de dag en vormen de hoofdoorzaak van verbroken relaties, ruzies en ergernissen in het dagelijks leven. Dat hoort erbij kun je denken, maar liever ga je natuurlijk zoveel mogelijk negativiteit uit de weg. De psychologische theorie over de dramadriehoek kan hier goed bij van pas komen. Maar wat is nu de precieze theorie achter deze reddingsdriehoek? Een driehoek bestaat uit drie punten en als het gaat om de dramadriehoek worden de punten ingenomen door:

  • De aanklager
  • De redder
  • Het slachtoffer

Dit zijn de drie basisrollen in discussies en miscommunicaties. Mensen positioneren zichzelf onbewust in de punten van de dramadiehoek. Door middel van communicatie met anderen voorzien we in bepaalde behoeftes. De rollen zijn niet vast, maar kunnen per communicatie wisselen. Zo kun jij je op één en dezelfde dag in een gesprek met je geliefde opwerpen als redder, terwijl je op je werk de slachtofferrol inneemt.

Kenmerkend voor alle rollen in de dramadriehoek is dat niemand de verantwoordelijkheid draagt voor zichzelf. De aanklager communiceert, omdat hij of zij ergens ontevreden over is en een ander de schuld geeft. De aanklager is boos, oordelend en is door zijn boosheid niet in staat te vertrouwen op de ander.

De redder draagt continu oplossingen aan voor anderen en neemt de problemen van anderen hoog op. Redders lossen nog liever de problemen van anderen op dan dat ze een conflict aangaan of iemand op zijn verantwoordelijkheden wijst. Uit dit gedrag blijkt dat de redder niet erkent dat de ander het vermogen heeft om voor zichzelf te denken en op te komen.

Het slachtoffer voelt zich, zoals de naam al doet vermoeden, mikpunt van vrijwel alles in zijn leven. Slachtoffers halen zichzelf naar beneden en voelen zich minderwaardig. ‘Ja, maar’ en ‘Daar kan ik niets aan doen’ zijn uitspraken die bij het slachtoffer passen.

Het ‘probleem’ van deze communicatie is dat niemand zijn of haar eigen verantwoordelijkheid neemt. Hiermee is het als het ware een vicieuze cirkel van miscommunicaties.

Winnaarsdriehoek

We moeten dus zorgen om uit alle rollen van de dramadriehoek te blijven. De eerste stap in het doorbreken van de vicieuze cirkel is in situaties te herkennen dat je één van de rollen inneemt en hierop te anticiperen. Herken je de dramadriehoek tijdens de communicatie? Probeer dan naar het midden van de driehoek te gaan. Dit wil zeggen dat de spelers naar hun eigen gevoel moeten keren om te beseffen waarom zij zich in die rol gedragen. De volgende stap is het nemen van eigen verantwoordelijkheden.

De positieve tegenhanger van de dramadriehoek is de winnaarsdriehoek, die bestaat uit:

  • Realisme
  • Feedback geven & vragen
  • Helpen

Om in de winnaarsdriehoek terecht te komen is een flinke dosis zelfkennis en lef vereist. Het slachtoffer heeft realisme nodig om zijn eigen verantwoordelijkheid te nemen in plaats van andere als de schuldige aan te wijzen. Verder moet het slachtoffer zelf op zoek gaan naar oplossingen voor problemen.

De aanklager kan zijn gedrag positief ombuigen door op een vriendelijke en constructieve manier feedback te geven. Het aangeven van grenzen is een zeer belangrijk middel voor de aanklager om in de winnaarsdriehoek te komen.

De redder kan zijn gedrag ombuigen in hulp door duidelijke afspraken te maken en nooit iets meer te doen dan dat. Zo kan hij voorkomen dat er te veel hooi op zijn vork terecht komt en anderen misbruik van hem maken.

Het allerbelangrijkste voor alle communicerende partijen is dus eerlijkheid. Wees eerlijk tegen anderen, maar vooral ook tegen jezelf.

O E F E N I N G

Grenzen aangeven (oefenen met de ander)
Deze oefening is bedoeld om met iemand samen uit te voeren. Ga in het midden van de ruimte staan. Laat de ander rustig naar je toelopen en voel wat dit met je doet. Roep STOP zodra je je onprettig gaat voelen. Herhaal de oefening maar nu met je ogen dicht. Hoe was deze oefening voor jou en wat neem je eruit mee?

Beantwoord onderstaande vragen voor jezelf:

  • Hoe ging de oefening?
  • Voelde je de grens of ging je er toch overheen?
  • Stel jezelf eens voor dat er niets verandert in het aangeven van je grenzen. Hoe ziet jouw leven er dan uit over tien jaar?
  • Hoeveel last ervaar je als je jouw grenzen niet stelt? Wat ervaar je mogelijk in je lichaam en in je geest hierbij?
  • Hoe ziet jouw leven eruit als je deze leidt zoals je dat zou willen?
  • Wat zou je graag tegen jezelf willen zeggen op dit moment?